24-10 Boerenzwaluwen kunnen vrij makkelijk aan alternatieve of nieuwe nestgelegenheid geholpen worden met half open kastjes onder bruggen, aanlegsteigers of in duikers. Van nature doen ze dat al maar vaak is er net iets meer houvast nodig, met name bij bruggen van glad beton.

Op de algemene ledenvergadering BFVW in maart hebben alle Vogelwachten een bouwpakketje voor een brugkastje Boerenzwaluw uitgereikt gekregen. Het is al gebleken dat er mooie resultaten mee behaald kunnen worden. In Eemland waren van de 200 kastjes er in 2010 72 bezet door een Boerenzwaluwpaar en 19 door Witte Kwikstaarten! In de Boerenzwaluwspecial van Het Vogeljaar staat er een mooi artikel over. In Friesland is dit jaar benutting gemeld uit Hindeloopen, Easterein, Veenwouden en Woudsend.

Maar niet alle typen kastjes en locaties hebben succes. We willen daarom de Friese ervaringen bundelen en van de resultaten in 2011 een jaarverslagje met "tips en trucs" maken zodat we er in de komende jaren met nog meer rendement mee aan de slag kunnen.

Wilt u ons informeren over uw ervaringen? Hoeveel kastjes zijn er onder bruggen opgehangen en waar ? En zijn ze benut door boerenzwaluwen of andere vogels ? Er is een formuliertje voor gemaakt dat hieronder is down te loaden. Ook vernemen we graag contactadressen van Friese projecten die u kent.

Brugkastenformulier 2011

Tellers in de startblokken

26 april - HET jaar van de Boerenzwaluw komt mooi op gang. De zwaluwen komen massaal binnen, de eerste eieren zijn gelegd en honderden tellers maken zich op om aan de tellingen en onderzoeken mee te doen. De landelijke organisatie maakt in de laatste nieuwsbrief nr. 3 bekend dat er al meer dan 2500 erven (140 kwartblokken van 2,5 maal 2,5 kilometer) onderzocht gaan worden in het kader van het nestplaatskeuzeonderzoek. Voor Fryslan is men al tevreden maar meer tellers zijn altijd welkom, ook voor de drie andere onderzoeksgebieden.
Zie: Nieuwsbrieven 1, 2 en 3. Abonneer u gratis; aanmelden via link onderaan.

Publiekstelling
De BFVW roept haar aangesloten Vogelwachten vooral op om mee te doen aan de publiekstelling van bewoonde nesten. Heeft u een boerderij of paardenbox met nestelende zwaluwen, tel dan tussen 20 mei en 15 juni het aantal bewoonde nesten, vul even on-line het formuliertje in en we weten weer wat meer. Zie Publiekstelling nesten.
Vogelwachten krijgen binnenkort nog een nieuw verzamelformulier met toelichting toegestuurd, zodat zij eventueel de online invulling kunnen verzorgen en de resultaten ook door kunnen geven aan BFVW.

Zet uw Wacht op de kaart
Op een handige Google-maps kaart kan iedere lokale organisatie haar initiatief met een pijl op de landelijke kaart zetten en vermelden wie men is en wat men doet in het kader van Het JvdB. Provincie Fryslan scoort met zeven initiatieven als nr. 1 maar nog lang niet iedere Wacht zien we daar staan. Zet uw activiteit op de kaart ! Zie de pagina Initiatieven op de kaart gezet.

Webcam
Kunt u nog niet genieten van het vrolijke gekwetter van uw eigen erfacrobaat rond zijn nest? De webcam is dan een onvolwaardige compensatie, maar verschaft toch veel genot en informatie. Er staan twee camera's bij een bewoond nest op de Noord-Veluwe en de gebeurtenissen worden bijna dagelijks van commentaar voorzien door onderzoeker Bennie van de Brink. Vele filmpjes met bijzondere gebeurtenisen staan in een handig blokje naast het beeld.

Er spelen op het ogenblik misschien twee problemen. Er zijn nog erg weinig vogels op de broedplaatsen aangekomen. Dat kan wijzen op late aankomst maar ook op rampzalige overwintering in Afrika. En het is gortdroog. Vooral in het oosten en zuiden van het land ligt de nestbouw en reparatie plat omdat de modderpoeltjes zijn opgedroogd. Zorg voor wat modder op het erf ! Voor de huiszwaluwen is dit ook en extra van belang omdat er deze winter erg veel nesten zijn afgebroken. Zie: Webcam Boerenzwaluw.
In november zal Bennie van de Brink voor de Friese Vogelwachten een lezing verzorgen over het verloop en de resultaten van HET jaar van de Boerenzwaluw.

Voor alle links:  Jaar van de Boerenzwaluw

Zwaluwkastjes bruggen Woudsend 

Vogelwacht Woudsend was precies op tijd: op 28 maart arriveerde daar de eerste Boerenzwaluw bij de broedplaats in het schuurtje bij een woonboerderij en op 29 maart werden 15 nestkastplankjes onder de twee bruggen over de Welle geplakt. Dit naar aanleiding van het succes van Vogelwacht Easterein met kunstnesten onder vier bruggen rond het dorp. De twee bruggen in Woudsend worden echter gesloopt zodra de nieuwe brug over de Welle in de nieuwe rondweg klaar is. Dat wordt echter pas begin volgend jaar. De hoop is nu dat de vogels deze nestplankjes tijdig ontdekken en zo alvast wennen aan dit soort nestgelegenheid. Na het broedseizoen halen we de kastjes weg en plakken ze onder de nieuwe brug.

De klus was een fluitje van een cent. In anderhalf uur waren de kastjes in elkaar gelijmd en geschroefd en na een tochtje met de visboot van nog eens 1,5 uur hingen ze te plak. Ook een idee voor uw Wacht in dit Jaar van de Boerenzwaluw ? Voor Woudsend is het een broodnodige ingreep want ook het afgelopen jaar ging er weer nestgelegenheid verloren door de sloop van schuurtjes en nieuwbouw van stallen.

Zie voor meer info over de brugkastjes de website van Vogelwacht Woudsend: Boerenzwaluwen in Woudsend.

Eerste Boerenzwaluw in Fryslân

Zet de staldeuren maar open want de eerste Boerenzwaluw is in Fryslân gesignaleerd. Het Jaar van de Boerenzwaluw is daarmee nu ook in Fryslân echt van start gegaan. Op 22 maart werd de eerste vogel door Michiel Elderenbosch gesignaleerd in polder de Dulf bij Terwispel (overvliegend richting noord). De datum valt een dag later dan vorig jaar.

De BFVW roept haar achterban, en ieder ander die wat voor de Boerenzwaluw wil doen, op om mee te doen aan de activiteiten van het Jaar van de Boerenzwaluw.

Wie de aankomst van trekvogels uit het zuiden wil volgen gaat naar www.waarneming.nl . Daar staan de details van meer dan 7 miljoen vogelwaarnemingen. Klik bovenin het menu op "recente waarnemingen" en kies dan "vogels". U ziet dan de laatste waarnemingen. Klik op het blauwe rondje voor de regel met de waarneming voor meer details.U kunt ze sorteren op provincie, mate van zeldzaamheid en waarnemingsdatum. Zo is "uit te vogelen" dat de eerste Boerenzwaluw van Nederland dit jaar op 7 maart werd gemeld in het centrum van Utrecht. De tweede op 9 maart in Den Haag en de derde op 10 maart weer in Utrecht. In 2010 werd de eerste van Nederland op 15 maart gezien.

De eerste Oeverzwaluwen kwamen op 12 maart binnen in Zeeuwsch Vlaanderen (trektelpost Breskens) maar zijn nog niet in Fryslân gesignaleerd.

De eerste Huiszwaluwen zijn ook in Nederland gesignaleerd maar ook nog niet in Fryslân. Ze werden op 22 maart voor het eerst gezien bij Radio Kootwijk en bij Gorinchem. Vorig jaar was de eerste er op 20 maart. De eerste Friese Gierzwaluwen worden half april verwacht.

BFVW en het jaar van de Boerenzwaluw

Dit jaar is Hét jaar van de boerenzwaluw, een initiatief van SOVON en Vogelbescherming Nederland. Ook de BFVW doet hier aan mee!
Er staan twee dingen centraal:
- onderzoek naar de ontwikkeling van de broedvogelstand (tellen van aantallen nesten);
- het geven van voorlichting en ondersteuning bij het uitbreiden van nestgelegenheid (nestplankjes, biotoopverbetering e.d.)

Veel leden van de Friese Vogelwachten hebben nauwe contacten met agrarische bedrijven. Het Hoofdbestuur roept daarom deze Wachten op om mee te doen met het Jaar van de Boerenzwaluw. Voor hulp, ondersteuning en advies kunt u terecht bij de Commissies Broedzorg en Educatie.

Op de Algemene Ledenvergadering van 4 maart wordt het startschot gegeven met een presentatie. Aan het eind van de vergadering krijgen alle wachten een informatiepakket en een nestkastbouwpakket mee.
Het is de bedoeling dat elke wacht in zijn werkgebied zoveel mogelijk locaties met zwaluwnesten gaat tellen. Dat is nodig, omdat nog onvoldoende bekend is hoe de stand zich de laatste jaren heeft ontwikkeld. Sinds 1970 is het aantal broedparen gehalveerd en daarom staat de boerenzwaluw op de zogenaamde Rode Lijst. Er is weliswaar een lichte tendens tot herstel (toename van minder dan 5% per jaar over de laatste 10 jaar) maar dat is zeer pril en nog maar zwak onderbouwd. Daarom doet SOVON in dit Jaar van de Boerenzwaluw een extra onderzoeksinspanning.
Er vinden vele soorten onderzoek plaats. Van nesten tellen op een boerderij tot gedetailleerde studies naar broedgedrag, broedsucces en biotoopontwikkeling.

De BFVW roept de wachten op mee te doen aan de eenvoudigste telling, de “Publiekstelling” van nesten. In weinig tijd kan hierdoor veel informatie over de stand van de populatie in Fryslân boven water komen. Belangrijk is dat de telling ieder jaar wordt herhaald, waardoor een beeld kan worden verkregen over de ontwikkeling in Fryslân. Samen met de resultaten van het onderzoek naar broedsucces kunnen dan passende maatregelen genomen worden die een grotere kans op succes hebben.

Per locatie waar boerenzwaluwen nestelen moeten de gegevens online worden ingevuld op de website van SOVON. De 1e telling moet plaats vinden tussen 20 mei en 15 juni, en een tweede (eventueel) tussen 1 en 20 juli. Voorzover de tellers de gegevens niet zelf on-line invullen, worden de Vogelwachten verzocht dit voor hen te doen. Tellers kunnnen daartoe het vragenformulier op de site van SOVON uitprinten en na invulling bij de Wacht bezorgen. De Cie. Broedzorg verzorgt verder een verzamelformulier waarop alle tellingen in het Wachtgebied samengevat kunnen worden zodat die ook naar de Cie. Broedzorg verstuurd kunnen worden voor verwerking in de provinciale statistieken van Fryslân.

Op de website van SOVON vindt u ook de andere onderzoeken waar (leden van) de Vogelwachten aan mee kunnen doen, zoals de BMP-E-telling van een groter gebied of een onderzoek nestplaatskeuze in een kwart 5-kilometerhok. Diverse wachten doen dat al en het zou mooi zijn als er nog een paar bijkomen. De BFVW coördineert echter vooral de “Publiekstelling”.

Het tweede onderdeel van het Jaar van de Boerenzwaluw is het verbeteren en/of uitbreiden van (bestaande) nestgelegenheden. Te denken valt aan het plaatsen van kastjes onder bruggen, aanbrengen van extra steuntjes voor nesten in de boerderij en het verbeteren van de omgeving door de aanleg van rommelhoekjes, bosjes, plasjes etc. In het Wachtenpakket zit ook het materiaal om zelf een kastje te bouwen. Op de website van het Jaar van de Boerenzwaluw vindt u een lijstje met alle maatregelen om de boerenzwaluw te helpen. Daar zit vast ook wel iets bij om met de jeugdleden te doen. Het is erg leerzaam en er kan met eenvoudige dingen veel bereikt worden.

Op de Contactavond in november sluiten we als BFVW het Jaar van Boerenzwaluw af. De commissie Broedzorg zal dan de resultaten van de deelnemende wachten bekend maken. Op die avond zal de boerenzwaluwkenner van Nederland, Bennie v.d. Brink, vertellen over zijn beschermings- en onderzoeksactiviteiten.

Op deze pagina houden wij u op de hoogte van het verloop van het project.

Meer informatie:
- SOVON
- Vogelbescherming
- Advieslijst Boerenzwaluwvriendelijke maatregelen (download pdf bestand)
- Boerenzwaluw.nl
- Tellingen en info van Vogelwacht Woudsend
- Info over alle andere zwaluwen

Die komt tussen de twee oude te liggen dus dat moet te vinden zijn, is de gedachte.