Jaarverslag Gierzwaluwen in Fryslân 2011

12 januari 2012

BFVW publiceerde vandaag haar tweede jaarverslag over het Gierzwaluwwerk van de Cie. Broedzorg en een 40-tal aangesloten Vogelwachten. In 36 pagina's wordt verslag gedaan over het broedresultaat in 866 eenheden kunstmatige nestgelegenheid, over de eerste provinciale gierzwaluwtelling en vier bouwprojecten waar Cie. Broedzorg als adviseur bij betrokken is. Het overzicht beslaat de periode 2003 t/m 2011. Van 36 Vogelwachtgebieden worden alle tellingen, projecten en kunstnestlocaties geïnventariseerd.

De provinciale telling is nu al succesvol te noemen omdat een eenvoudige en betrouwbare telling van het aantal aanwezige vogels goed mogelijk is gebleken. Ook is het gelukt om een voldoende groot aantal telpunten (130) te bemensen. Uitbreiding is echter nog wel gewenst maar ook heel goed mogelijk omdat de telling eenvoudig is en weinig tijd kost (5 minuten per avond/telpunt). Nieuwe deelnemers / telpunten zijn vooral nog gewenst in het noorden en oosten van de provincie.

De cijfers over kunstnestbezetting laten een bevestiging zien van de wetenschap dat deze maar langzaam ontdekt en in gebruik genomen wordt. De gemiddelde bezettingsgraad steeg van 8,2 naar 8,8%. Dat is nog steeds laag maar we weten inmiddels al veel beter hoe dat met vaak eenvoudige middelen sterk verbeterd kan worden. Dit jaar zal de nadruk dan ook liggen op de overdracht van kennis en ervaring bij de toepassing van kunstnesten. Er zal actief gespeurd worden naar projecten waar de broedgelegenheid in het geding is en een ieder wordt verzocht deze bij ons te melden. Eind 2010 is in feite al gestart met deze aanpak door de advisering / controle van een viertal projecten in Harlingen, Joure (2) en Tjalleberd. De onlangs door het ministerie gepubliceerde "Soortenstandaard Gierzwaluw" zal bij dit werk een belangrijk hulpmiddel zijn.

Hieronder staan de belangrijkste cijfers over 2010 en 2011 samengevat.

Gierzwaluwwerk van 40 Friese Vogelwachten 2010-2011

Voor alle informatie over het gierzwaluwenwerk van Cie. Broedzorg kunt u contact opnemen met Jaap Langenbach op gierzwaluw@bfvw.nl

Download hier: Jaarverslag Gierzwaluw Friesland 2011
Het jaarverslag 2010 staat hier: Jaarverslag Gierzwaluw Friesland 2010
Info over Flora- en faunawet en de "Soortenstandaard Gierzwaluw":

 
Natte zomer teistert Gierzwaluwtellingen

5 september 2011

Commissie Broedzorg van de BFVW plande dit jaar vier keer een provinciale telling van de Gierzwaluw. Ondanks de natte zomer, die veel tellingen in de war schopte, konden op 130 telpunten tijdens 336 tellingen 6.567 vogels geteld worden. Met deze voor Nederland unieke tellingen willen we iets te weten komen over het verloop van de (broed)vogelstand want de gierzwaluw ontbreekt nog steeds in de jaarlijkse vogelbalans.

Voor het tellen van gierzwaluwen zijn we aangewezen op mooie zomeravonden. De afgelopen zomer had wat dat betreft niet veel slechter kunnen zijn. Het was landelijk zelfs de natste sinds 1906. Diverse tellingen moesten daardoor vervroegd of uitgesteld worden. De vierde telling op 18 juli werd aanvankelijk zelfs helemaal afgelast.

Per telpunt werd op mooie zomeravonden rond negen uur gedurende 5 minuten het maximum aantal tegelijkertijd aanwezige vogels geteld. De eerste telling begin juni was een groot succes met vier dagen redelijk zomers telweer. Op 116 punten werden 1.761 vogels geteld. De tweede telling moest door slecht weer beperkt blijven tot 14 en 15 juni en een minder geslaagde reservedag op 20 juni. Dat leverde met 111 telpunten 1.667 vogels op. De derde telling rond 5 juli kon op 120 punten worden gedaan en leverde de meeste vogels op: 2.106. De vierde rond 18 juli was geen succes. Wegens voorzien slecht weer werd hij eerst afgelast, maar in het noorden knapte het toch wat meer op dan elders en werden de tellers alsnog opgeroepen om op de 22e te gaan tellen. Maar toen waren al veel tellers op vakantie of om andere redenen niet beschikbaar. Er konden slechts 40 punten gedaan worden.

Toch waren de tellingen een succes want gebleken is dat gierzwaluwen wel degelijk goed geteld kunnen worden. Alleen in grotere kolonies ontstaan problemen en moeten de aantallen als een "goede schatting" beschouwd worden. Maar na meerdere jaren kan ook hier ongetwijfeld een trend gevonden worden (als die er is). Ook is glashelder geworden dat de aantallen vogels sterk afhangen van de weerssituatie. De kunst is dus nu om volgend jaar de tellingen bij gelijksoortig weer te herhalen. We bezinnen ons noch over de aanpak volgend jaar. Waarschijnlijk herhalen we niet alle vier tellingen en misschien gaan we wel een of twee jaar overslaan.

Er is een vrij uitgebreid jaarverslag gemaakt met een gedetailleerde beschrijving van de tellingen en een eerste analyse van de resultaten. Hieronder staat ook de Excel-file met o.a. de gegevens en resultaten van alle telpunten. Op het telpuntenkaartje staan de telpunten met het gemiddeld aantal waargenomen vogels. In Sloten werden gemiddeld over vier tellingen de meeste vogels geteld: 103. Woudsend werd 2e met 88 en Balk 3e met 83. In Balk werd op 15 juni ook het grootste aantal van 140 vogels boven het dorp geteld.

Voor volgend jaar zoeken we uiteraard nog meer tellers, vooral voor het noorden en oosten van de provincie, maar ook om telpunten die mogelijk niet meer bemenst kunnen worden, over te nemen. Voor alle informatie: gierzwaluw@bfvw.nl.

Downloads:

"Jaarverslag gierzwaluwtellingen 2011" (.pdf)
"Gierzwaluwtellingen-2011-1-4" (.xls)
"Telpuntenkaart 2011" (.gif)

Eerste Gierzwaluwen in Fryslan gezien

16 april 2011 - Op 6 april werd op www.waarneming.nl de eerste Gierzwaluw boven Fryslan (Lauwersmeergebied) gemeld. De waarneming lijkt echter wat problematisch. Wel van een ervaren vogelaar maar met de aanduiding "ter plaatse" (wat voor een Gierzwaluw wat vreemd is want hij vliegt altijd) en geen verdere omschrijving. Het was pas de 5e waarneming van Nederland.

De eerste van Nederland (overvliegend) werd gemeld op 1 april onder Tiel. Daarna bleef het bij wat enkele meldingen. Op 10 april (zondag, mooi weer) werden de eersten gezien op trekpost Breskens in Zeeuwsch Vlaanderen (12 waarnemingen) en verder in Amsterdam-C, Enschede, Heerde en Berkel en Rodenrijs. Bijna allemaal overvliegende exemplaren.

De tweede serieuze melding uit Fryslan kwam vandaag 16 april uit Workum boven de bosjes van It Soal. Daar vloog een exemplaar tussen de Huiszwaluwen. Zie de melding op: http://waarneming.nl/waarneming/view/53562858  .

Tot en met vandaag staat de teller nu op totaal 41 waarnemingen in Nederland. Het blijft nog even bij hier en daar een enkeling. De hoofdmoot van Nederlandse broeders komt na 25 april.

De eerste vogels die bij de broedkolonies aankomen zijn de mannetjes die er vorig jaar gebroed hebben. Een tot twee weken later volgen begin mei de vrouwtjes die vorig jaar gebroed hebben en nog twee tot drie weken later komen eind mei de jonge niet-broeders ("bangers"). Die komen voor 80% niet terug in de kolonie (dorp of stad) waar ze geboren werden maar verhuizen naar een kolonie elders in de regio, om inteelt te voorkomen. Daar beginnen ze met hun giervluchten om een broedplaats te vinden. Ze broeden pas in het 2e of 3e levensjaar en "slapen" die 2-3 jaar zwevend op 1-3 kilometer hoogte. Broedvogels met jongen slapen op het nest.

Project Gierzwaluw 2011 van start

11 april 2011 - BFVW-commissie Broedzorg gaat dit jaar meer aandacht besteden aan de Gierzwaluw. We gaan o.a. nog een gedetailleerd jaarverslag 2010 publiceren. Daarin worden o.a. de gegevens en resultaten per Friese Vogelwacht van de afgelopen jaren opgenomen. In 2011 zijn we verder van plan om meer gegevens te verzamelen over de broedresultaten in kunstmatige nestgelegenheid (nestkasten, neststenen, huifjes). Die resultaten zijn erg wisselend en het is dus van belang om te weten te komen waar dat aan ligt. En het is natuurlijk belangrijk dat die ervaringen breder bekend raken. Ook daarom zullen wij u op deze pagina en per E-mail nieuwsbrief op de hoogte houden van nieuws en informatie.

Externe WEB-links Gierzwaluw:

- www.gierzwaluwbescherming.nl (Info van de landelijke vereniging Gierzwaluwbescherming Nederland, GBN)

- Gierzwaluwfeiten bij Wikipedia 

- Tellingen Vogelwacht Woudsend 2009-2011

- (Gier)zwaluwen adviesbureau

- Zelfbouw nestkasten, bouwtekeningen

- Antwoorden op de meest gestelde vragen over gierzwaluwen in7 thema's

- Infobrochure van Milieaucafé, 16 p. pdf

- Verslag Fries ringonderzoek, 1998-2007, 6 p. pdf

- Discussiegroep gierzwaluw - NL op Yahoo-groups

- Webcam op vier nestkasten Haarlem

- Vliegoefeningen in nestkast, filmpje Youtube